Κάποιες μέρες δεν χρειάζεσαι δελτίο καιρού. Το καταλαβαίνεις από το σώμα σου. Ένα βάρος στα γόνατα, ένα τράβηγμα στον αυχένα, μια αίσθηση ότι τα δάχτυλα δεν «ξεδιπλώνουν» εύκολα. Κι ύστερα από λίγες ώρες, εμφανίζεται η υγρασία ή έρχεται η βροχή. Αν σου έχει συμβεί, δεν είσαι υπερβολική, ούτε «ψυχολογική». Αυτό το φαινόμενο έχει απασχολήσει την ιατρική δεκαετίες και σήμερα ξέρουμε ότι μπορεί να εξηγηθεί με ένα μείγμα μηχανικής των ιστών, φλεγμονής και νευρικής ευαισθητοποίησης.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η υγρασία από μόνη της δεν «μπαίνει στα κόκαλα». Αυτό που συνήθως προηγείται της υγρασίας είναι η πτώση της βαρομετρικής πίεσης. Όταν η ατμοσφαιρική πίεση πέφτει, μειώνεται η εξωτερική δύναμη που πιέζει τους ιστούς. Αυτό επιτρέπει σε δομές όπως οι αρθρικοί θύλακοι και οι μαλακοί ιστοί γύρω από την άρθρωση να διαστέλλονται ελάχιστα. Σε μια υγιή άρθρωση, αυτό είναι αμελητέο. Σε μια άρθρωση που έχει ήδη ευαισθησία, ακόμη και αυτή η μικρή διαστολή μπορεί να ενεργοποιήσει υποδοχείς πόνου.
Το αρθρικό υγρό και η «παχύρρευστη» κίνηση του χειμώνα
Μια πληροφορία που δεν συζητιέται συχνά: οι αρθρώσεις δεν είναι στεγνές. Περιέχουν αρθρικό υγρό, πλούσιο σε υαλουρονικό οξύ, που λειτουργεί σαν λιπαντικό. Με το κρύο και τις μεταβολές του περιβάλλοντος, αλλάζει το ιξώδες αυτού του υγρού. Όταν γίνεται λιγότερο ρευστό, η κίνηση μοιάζει πιο «βαριά», αυξάνεται η αίσθηση τριβής και έρχεται η δυσκαμψία. Γι’ αυτό πολλές φορές δεν λες «πονάω», λες «δεν λύγισε καλά», «ένιωσα σφίξιμο».
Η φλεγμονή χαμηλού βαθμού λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός
Άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, παλιά κάκωση, ακόμη και με χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού, έχουν ιστούς που αντιδρούν πιο εύκολα. Δεν χρειάζεται να έχεις έντονο πρήξιμο για να υπάρχει φλεγμονή. Μπορεί να υπάρχει μια ήπια διεργασία που «σιγοκαίει» και απλώς γίνεται πιο ενοχλητική όταν ο καιρός αλλάζει. Αυτή είναι μια από τις πιο πολύτιμες ερμηνείες: ο πόνος του καιρού συχνά δεν δημιουργεί νέο πρόβλημα, αλλά φωτίζει ένα ήδη υπάρχον υπόστρωμα.
Ο εγκέφαλος θυμάται τον πόνο
Εδώ βρίσκεται ένα στοιχείο που μοιάζει σχεδόν φιλολογικό, γιατί εξηγεί κάτι που πολλοί νιώθουν αλλά λίγοι κατανοούν: ο πόνος έχει μνήμη. Όταν μια άρθρωση έχει πονέσει στο παρελθόν, οι νευρικές απολήξεις γύρω της μπορεί να γίνουν πιο ευαίσθητες. Αυτό λέγεται περιφερική και κεντρική ευαισθητοποίηση. Ο εγκέφαλος μαθαίνει ότι «αυτό το σημείο κινδυνεύει» και αρχίζει να αντιδρά πιο γρήγορα. Έτσι, μια μικρή αλλαγή πίεσης ή θερμοκρασίας αρκεί για να πυροδοτήσει δυσφορία. Γι’ αυτό κάποιοι άνθρωποι νιώθουν πόνο πριν ξεκινήσει η βροχή, σαν ένα εσωτερικό προειδοποιητικό σύστημα.
Γιατί οι γυναίκες το νιώθουν περισσότερο μετά τα 40
Οι ορμόνες παίζουν ρόλο, ειδικά στην περιεμμηνόπαυση και εμμηνόπαυση. Τα οιστρογόνα σχετίζονται με τη ρύθμιση της φλεγμονής, την ποιότητα του κολλαγόνου και την αντοχή των συνδετικών ιστών. Όταν μειώνονται, ορισμένες γυναίκες νιώθουν μεγαλύτερη ακαμψία, περισσότερη ευαισθησία στον πόνο και πιο έντονες αντιδράσεις σε περιβαλλοντικές αλλαγές. Αυτός είναι ένας λόγος που ο «πόνος της υγρασίας» εμφανίζεται ξαφνικά σε ηλικία που παλιότερα δεν υπήρχε.
Ποιες αρθρώσεις «μιλάνε» πιο συχνά
Τα γόνατα και τα ισχία, επειδή σηκώνουν βάρος. Ο αυχένας και οι ώμοι, επειδή κουβαλούν ένταση, στάση σώματος και μικροτραυματισμούς από χρόνια χρήση. Τα δάχτυλα, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με χειρωνακτική εργασία ή λεπτές κινήσεις. Αν πονάει ένα σημείο σταθερά με υγρασία, αυτό είναι ένδειξη ότι εκεί υπάρχει το πιο ευαίσθητο σύστημα ιστών και νεύρων.
Τι σημαίνει πρακτικά για την υγεία σου
Ασκήσεις χεριών για να σβήσουν οι πόνοι σε 30 δευτερόλεπτα
Το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι «φταίει ο καιρός». Είναι ότι το σώμα σου έχει μια άρθρωση που ζητά καλύτερη υποστήριξη. Τι βοηθά στις μέρες υγρασίας; Ήπια κίνηση αντί για ακινησία, ζεστασιά στην περιοχή, καλή ενυδάτωση και αποφυγή απότομης ψύξης. Η ακινησία πολλές φορές αυξάνει τη δυσκαμψία, ενώ η έξυπνη κίνηση κρατά το αρθρικό υγρό πιο λειτουργικό. Αντί να πολεμάς το σύμπτωμα, αξιοποίησέ το σαν ένδειξη ότι χρειάζεσαι ρουτίνα φροντίδας.
Αν εμφανιστεί πρήξιμο, έντονη ερυθρότητα, θερμότητα στην άρθρωση, νυχτερινός πόνος που σε ξυπνά ή σημαντικός περιορισμός κίνησης, τότε δεν μιλάμε για απλή ευαισθησία στον καιρό. Μιλάμε για ενεργή φλεγμονή ή άλλο ζήτημα που χρειάζεται αξιολόγηση. Ο πόνος του καιρού είναι συνήθως κυματοειδής και βελτιώνεται με ζεστασιά και κίνηση. Αν χειροτερεύει σταθερά, είναι διαφορετική ιστορία.
Το συμπέρασμα που αξίζει να κρατήσεις
Οι αρθρώσεις που αντιδρούν στην υγρασία δεν είναι «χαλασμένες». Είναι αισθητήρες. Και ένας άνθρωπος που αγαπά την υγεία του, σαν ρεπόρτερ της ευεξίας, δεν αγνοεί τους αισθητήρες. Τους καταγράφει, τους παρατηρεί, βρίσκει μοτίβα και χτίζει πρόληψη. Το σώμα σου δεν σε προδίδει. Σου δίνει δεδομένα.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Είναι ιδέα μου ή όντως συμβαίνει; Συμβαίνει. Πολλοί άνθρωποι με ιστορικό φθοράς/φλεγμονής έχουν ευαισθησία σε αλλαγές πίεσης και θερμοκρασίας.
Γιατί πονάω χωρίς να έχω πρηστεί; Γιατί μπορεί να υπάρχει φλεγμονή χαμηλού βαθμού ή νευρική ευαισθητοποίηση χωρίς εμφανές οίδημα.
Να μένω ακίνητη όταν πονάει; Όχι τελείως. Η ήπια κίνηση συχνά μειώνει τη δυσκαμψία.
Γιατί πονάω πριν τη βροχή; Η πτώση της βαρομετρικής πίεσης μπορεί να προηγείται της βροχής, και το σώμα αντιδρά νωρίτερα.
Πότε πρέπει να μιλήσω με γιατρό; Όταν υπάρχει πρήξιμο, ζέστη στην άρθρωση, έντονος νυχτερινός πόνος ή σταδιακή επιδείνωση.
