Βασιλικός: το αρωματικό βότανο και όσα γνωρίζουμε για στρες, μνήμη και ύπνο

Αρκεί να περάσεις το χέρι σου πάνω από μια γλάστρα βασιλικού και η βεράντα αλλάζει ατμόσφαιρα. Το άρωμά του θυμίζει αυλές, φρεσκοποτισμένο χώμα και καλοκαιρινά τραπέζια. Είναι από εκείνα τα μικρά καθημερινά πράγματα που μας προσκαλούν να σταματήσουμε για λίγο. Να αφήσουμε το κινητό, να ανοίξουμε το παράθυρο, να πάρουμε μια ανάσα.

Πίσω από αυτή την οικεία εικόνα υπάρχει και επιστημονικό ενδιαφέρον. Μπορεί ο βασιλικός να βοηθήσει στο στρες, στη μνήμη και στον ύπνο; Υπάρχουν ενθαρρυντικά ευρήματα, αλλά χρειάζεται μια ουσιαστική διευκρίνιση: οι ανθρώπινες μελέτες που συζητάμε αφορούν κυρίως τον ιερό βασιλικό, γνωστό ως tulsi, και συγκεκριμένα εκχυλίσματά του. Δεν αποδεικνύουν αντίστοιχη δράση για τη γλάστρα του κοινού βασιλικού.

Βασιλικός και tulsi: συγγενείς, με διαφορετική ταυτότητα

ΚΟΛΟΚΥΘΟΠΙΤΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ: ΘΑ ΓΛΕΙΦΕΤΕ ΤΑ ΔΑΧΤΥΛΑ ΣΑΣ

Ο κοινός βασιλικός της κουζίνας είναι συνήθως το είδος Ocimum basilicum. Ο ιερός βασιλικός, ή tulsi, είναι το Ocimum tenuiflorum, που συναντάται και με την ονομασία Ocimum sanctum. Ανήκουν στο ίδιο γένος, αλλά δεν είναι το ίδιο φυτό.

Αυτή η διαφορά έχει σημασία όταν διαβάζουμε για τα οφέλη του βασιλικού. Ένα συμπυκνωμένο εκχύλισμα tulsi δεν ισοδυναμεί με λίγα φύλλα στο φαγητό ή με ένα σπιτικό ρόφημα. Είναι σαν να συγκρίνουμε μια πρώτη ύλη με ένα παρασκεύασμα διαφορετικής συγκέντρωσης: η συγγένεια δεν εξασφαλίζει ίδια αποτελέσματα.

Γι’ αυτό, πριν αγοράσουμε προϊόν βασιλικού για χαλάρωση, κοιτάζουμε την επιστημονική ονομασία και τη μορφή του. Η λέξη «βασιλικός» στην μπροστινή πλευρά της συσκευασίας δεν λέει ολόκληρη την ιστορία.

Μπορεί να βοηθήσει στο στρες;

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη του 2022 συμμετείχαν 100 ενήλικες που αντιμετώπιζαν στρες και προβλήματα ύπνου. Για οκτώ εβδομάδες έλαβαν είτε συγκεκριμένο εκχύλισμα ιερού βασιλικού είτε εικονικό σκεύασμα.

Η ομάδα του εκχυλίσματος παρουσίασε μεγαλύτερη βελτίωση στο αντιλαμβανόμενο στρες και σε ερωτηματολόγιο αϋπνίας. Καταγράφηκαν επίσης χαμηλότερες συγκεντρώσεις κορτιζόλης στις τρίχες. Πρόκειται για ενδιαφέρουσα ένδειξη, αλλά μία μελέτη συγκεκριμένου προϊόντος δεν αρκεί για γενικές θεραπευτικές υποσχέσεις. Επιπλέον, η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την εταιρεία που παρείχε το εκχύλισμα, στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη ανεξάρτητης επιβεβαίωσης.

Η πιο ακριβής διατύπωση είναι ότι ο ιερός βασιλικός μελετάται για πιθανή υποστήριξη στη διαχείριση του στρες. Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε ότι το άρωμα του κοινού βασιλικού μειώνει ορμόνες ή θεραπεύει το άγχος γιατί χρειάζεται περισσότερες έρευνες. Όμως οι μέχρι τώρα έρευνες είναι θετικές ως προς αυτό το συμπέρασμα.

Τι γνωρίζουμε για βασιλικό και μνήμη;

Μια μικρή μελέτη του 2015 εξέτασε εκχύλισμα ιερού βασιλικού σε υγιείς ενήλικες για 30 ημέρες. Διαπιστώθηκαν βελτιώσεις σε ορισμένες δοκιμασίες γνωστικής λειτουργίας, όπως στον χρόνο αντίδρασης και στα λάθη συγκεκριμένων εργασιών μνήμης και προσοχής.

Τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά.

Ο ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ: ΕΥΚΟΛΕΣ ΙΔΕΕΣ ΜΕ ΤΑ ΚΑΛΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Στην καθημερινότητα, μπορούμε πάντως να κάνουμε τη γλάστρα αφορμή για μια μικρή άσκηση παρατήρησης: προσέχουμε το σχήμα των φύλλων, θυμόμαστε πότε την ποτίσαμε, μαθαίνουμε μια καινούργια συνταγή. Αυτές είναι ευχάριστες δραστηριότητες, όχι αποδεδειγμένη θεραπευτική δράση του φυτού.

Και ο ύπνος γίνεται καλύτερος;

Στη μελέτη του 2022 βελτιώθηκαν οι αναφερόμενες ενοχλήσεις αϋπνίας, αλλά οι μετρήσεις με συσκευή καρπού δεν έδειξαν σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων στη συνολική διάρκεια και στην αποδοτικότητα του ύπνου. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται ότι ο βασιλικός λειτουργεί ως υπνωτικό ή αλλάζει συγκεκριμένα το βάθος του ύπνου έχει διευκρινιστεί η χαλαρωτική του ιδιότητα.

Έξι DIY ιδέες με βασιλικό για την καθημερινότητα

1. Νερό με βασιλικό και αγγούρι. Βάλτε σε μια κανάτα κρύο νερό, λίγα καλά πλυμένα φύλλα και λεπτές φέτες αγγουριού. Διατηρήστε στο ψυγείο και καταναλώστε την ίδια ημέρα. Είναι αρωματικό νερό, που προάγει ευεξία και υγεία.

2. Ελαφρύ αρωματικό ρόφημα. Για τη γεύση, περιχύστε λίγα πλυμένα φύλλα κοινού βασιλικού με ζεστό νερό, αφήστε μερικά λεπτά και σουρώστε.

3. Σπιτικό πέστο. Χτυπήστε βασιλικό, λίγο ελαιόλαδο, καρύδια, λεμόνι και προαιρετικά τριμμένο τυρί. Χρησιμοποιήστε το σε μικρή ποσότητα πάνω σε λαχανικά, ζυμαρικά ή ψωμί. Ετοιμάστε όσο χρειάζεστε και καταψύξτε το περίσσευμα σε μικρές μερίδες.

4. Δροσερή σάλτσα γιαουρτιού. Ανακατέψτε σκέτο γιαούρτι με ψιλοκομμένο βασιλικό, ξύσμα λεμονιού και πιπέρι. Συνοδεύει ψητά λαχανικά και δίνει διαφορετική διάθεση σε ένα απλό γεύμα.

5. Αρωματικά παγάκια. Βάλτε ψιλοκομμένα φύλλα σε παγοθήκη με λίγο νερό. Μεταφέρετε τα παγάκια σε κλειστό δοχείο κατάψυξης και προσθέστε τα σε σάλτσες κατά το μαγείρεμα.

6. Μια μικρή πράσινη παύση. Τοποθετήστε τη γλάστρα κοντά στο σημείο όπου κάνετε το απογευματινό σας διάλειμμα. Αφήστε για λίγο τις οθόνες και ασχοληθείτε με το φυτό. Η αξία βρίσκεται στην ευχάριστη συνήθεια, χωρίς να την παρουσιάζουμε ως ορμονική παρέμβαση.

Η σωστή θέση του βασιλικού στην ευεξία

Η μαγειρική χρήση και τα συμπυκνωμένα συμπληρώματα είναι διαφορετικά πράγματα. Το tulsi μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα, μεταξύ άλλων με την ινσουλίνη και άλλες αγωγές που μειώνουν το σάκχαρο. Απαιτείται επίσης προσοχή στην εγκυμοσύνη, στον θηλασμό και με αντιπηκτικά.

Συμβουλευόμαστε τον γιατρό μας που ξέρει το ιστορικό μας και μας παρακολουθεί, πριν χρησιμοποιήσουμε συμπληρώματα ή συστηματικά βοτανικά παρασκευάσματα.

Ο βασιλικός μπορεί να κρατήσει την όμορφη θέση του στην κουζίνα και στη βεράντα μας. Το tulsi έχει ενδιαφέρον ερευνητικό μέλλον και παραδοσιακή λαϊκή χρήση . Και τα δύο αξίζουν μια γνωριμία που συνδυάζει την απόλαυση με την ακρίβεια.

Έλαιο στρουθοκάμηλου σβήσιμο ρυτίδων λαιμού