«Μου έκανε την καρδιά κομμάτια». Μια φράση παλιά όσο και ο έρωτας, που την έχουμε πει ή ακούσει έπειτα από έναν χωρισμό, μια απόρριψη, μια προδοσία ή την απώλεια ενός αγαπημένου ανθρώπου. Είναι όμως μόνο μια ποιητική περιγραφή ή μπορεί πράγματι ο ψυχικός πόνος να πληγώσει την καρδιά;

Η καρδιά δεν ραγίζει κυριολεκτικά σαν γυαλί. Δεν χωρίζεται σε κομμάτια, ούτε δημιουργούνται ρωγμές στον καρδιακό μυ. Η επιστήμη, όμως, γνωρίζει πλέον ότι ο έντονος συναισθηματικός πόνος δεν κατοικεί μόνο στις σκέψεις μας. Μπορεί να ενεργοποιήσει εγκεφαλικά κυκλώματα που σχετίζονται με τον σωματικό πόνο, να αυξήσει τις ορμόνες του στρες και, σε σπάνιες περιπτώσεις, να προκαλέσει μια πραγματική και δυνητικά σοβαρή καρδιακή κατάσταση.

Η «ραγισμένη καρδιά» είναι μεταφορά. Αλλά ο πόνος που περιγράφει είναι αληθινός.

Γιατί ένας χωρισμός πονά και στο σώμα

ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΟΝΕΜΕΝΕΣ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΚΡΥΟ, ΖΕΣΤΗ Ή ΚΙΝΗΣΗ;

Όταν δεθούμε βαθιά με κάποιον, ο εγκέφαλος δεν καταγράφει απλώς μια ευχάριστη κοινωνική γνωριμία. Δημιουργεί ένα δίκτυο προσδοκιών, συνηθειών και αισθήματος ασφάλειας. Το αγαπημένο πρόσωπο συνδέεται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων μας, την καθημερινότητά μας και την εικόνα που έχουμε για το μέλλον.

Όταν αυτή η σύνδεση διακοπεί απότομα, δεν χάνουμε μόνο έναν άνθρωπο. Χάνουμε τα τηλεφωνήματα, τα κοινά σχέδια, τους γνώριμους ήχους μέσα στο σπίτι και ένα κομμάτι της ταυτότητας που είχαμε δημιουργήσει μέσα στη σχέση. Είναι σαν να ξυπνά ο εγκέφαλος σε ένα σπίτι όπου τα έπιπλα έχουν μετακινηθεί μέσα στη νύχτα: όλα μοιάζουν γνώριμα, αλλά τίποτα δεν βρίσκεται στη θέση του.

Γι’ αυτό, μετά από έναν χωρισμό ή μια απώλεια, μπορεί να εμφανιστούν σφίξιμο στο στήθος, κόμπος στον λαιμό, αϋπνία, ανορεξία, ναυτία, ταχυκαρδία, εξάντληση ή αίσθηση βάρους σε ολόκληρο το σώμα. Δεν είναι απόδειξη αδυναμίας ούτε υπερβολή. Είναι η αντίδραση ενός οργανισμού που προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια μεγάλη αλλαγή.

Ο κοινωνικός πόνος συναντά τον σωματικό

Μια ιδιαίτερα γνωστή μελέτη, δημοσιευμένη το 2011 στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, εξέτασε ανθρώπους που είχαν βιώσει πρόσφατα έναν ανεπιθύμητο χωρισμό. Κατά τη διάρκεια λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας, οι συμμετέχοντες έβλεπαν φωτογραφία του πρώην συντρόφου τους και θυμούνταν την απόρριψη. Σε άλλη διαδικασία δέχονταν ένα ελεγχόμενο, επώδυνο θερμικό ερέθισμα.

Οι ερευνητές εντόπισαν δραστηριότητα σε ορισμένες κοινές εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με τη δυσφορία της κοινωνικής απόρριψης και με αισθητηριακές πλευρές του σωματικού πόνου. pnas.org

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας χωρισμός ισοδυναμεί απόλυτα με ένα σωματικό τραύμα. Δείχνει όμως ότι ο εγκέφαλος δεν αντιμετωπίζει την κοινωνική απώλεια σαν κάτι ασήμαντο ή φανταστικό. Για ένα είδος που εξελίχθηκε μέσα σε ομάδες, η απόρριψη και η απομόνωση αποτελούσαν πάντοτε απειλές. Η ανάγκη σύνδεσης δεν είναι πολυτέλεια· είναι βαθιά γραμμένη στο νευρικό μας σύστημα.

Η ΩΡΙΜΗ ΕΠΙΔΕΡΜΙΔΑ ΕΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΑΥΤΟ ΤΟ ΟΞΥ

Γιατί επιστρέφουμε ξανά και ξανά στις ίδιες σκέψεις

Μία από τις πιο κουραστικές πλευρές της ερωτικής απογοήτευσης είναι η ανακύκλωση των ίδιων ερωτήσεων: «Γιατί το έκανε;», «Τι δεν κατάλαβα;», «Θα μπορούσα να το είχα αποτρέψει;».

Η σκέψη προσπαθεί να δημιουργήσει μια συνεκτική ιστορία για κάτι που ανέτρεψε απότομα τον κόσμο μας. Όταν δεν υπάρχει καθαρή εξήγηση, η ιστορία μένει ανοιχτή και ο νους επιστρέφει σε αυτήν, σαν να ψάχνει την τελευταία σελίδα ενός βιβλίου που λείπει.

Η ψυχολογική ανάλυση της ραγισμένης καρδιάς δεν περιορίζεται, λοιπόν, στη λύπη. Περιλαμβάνει την απώλεια ελέγχου, το πλήγμα στην αυτοεκτίμηση, τον φόβο της μοναξιάς και το πένθος για ένα μέλλον που δεν θα πραγματοποιηθεί.

Δεν περνούν όλοι από συγκεκριμένα «στάδια» με την ίδια σειρά. Μια ημέρα μπορεί να υπάρχει θυμός, την επόμενη νοσταλγία και λίγο αργότερα ανακούφιση. Η επούλωση δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Είναι περισσότερο μια παλίρροια που επιστρέφει, αλλά συνήθως χάνει σταδιακά τη δύναμή της.

Το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς

ΟΙ 10 ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΒΟΗΘΟΥΝ ΤΟ ΣΩΜΑ ΝΑ ΓΕΡΝΑ ΠΙΟ ΑΡΓΑ & ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ.

Υπάρχει και μια πραγματική καρδιολογική πάθηση που ονομάζεται σύνδρομο Takotsubo ή μυοκαρδιοπάθεια από στρες. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από έντονο συναισθηματικό ή σωματικό στρες, όπως ένας θάνατος, ένας μεγάλος καβγάς, μια φυσική καταστροφή, ένα σοβαρό ατύχημα ή μια ασθένεια.

Στο σύνδρομο Takotsubo, ένα μέρος της αριστερής κοιλίας της καρδιάς αλλάζει προσωρινά σχήμα και δεν συσπάται φυσιολογικά. Η εικόνα μπορεί να μοιάζει πολύ με έμφραγμα: πόνος ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, αλλαγές στο ηλεκτροκαρδιογράφημα και αύξηση καρδιακών δεικτών.

Σε ιστορική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2005 στο New England Journal of Medicine, οι ερευνητές έδειξαν ότι το ξαφνικό συναισθηματικό στρες μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλά αναστρέψιμη δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας, ακόμη και χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο. nejm.org

Μια πολύ μεγαλύτερη διεθνής μελέτη του 2015 εξέτασε 1.750 ασθενείς με σύνδρομο Takotsubo. Περίπου το 90% ήταν γυναίκες και η μέση ηλικία τους ήταν περίπου 66 χρόνια. Συναισθηματικός παράγοντας είχε προηγηθεί στο 27,7% των περιπτώσεων, σωματικός παράγοντας στο 36%, ενώ σε αρκετούς ανθρώπους δεν εντοπίστηκε εμφανές ερέθισμα. nejm.org

Το σημαντικό είναι ότι το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς δεν είναι απλώς «στενοχώρια». Είναι οξεία καρδιολογική κατάσταση και χρειάζεται νοσοκομειακό έλεγχο. Δεν μπορούμε από τα συμπτώματα να το ξεχωρίσουμε στο σπίτι από ένα έμφραγμα.

Το πένθος και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος

Το βαθύ πένθος μπορεί να επηρεάσει την πίεση, τον καρδιακό ρυθμό, τον ύπνο, τη φλεγμονώδη απόκριση και τις καθημερινές συνήθειες. Ο άνθρωπος που πενθεί μπορεί να ξεχνά τα φάρμακά του, να καπνίζει περισσότερο, να τρέφεται άτακτα ή να μην κοιμάται.

Σε μελέτη του 2014, ο κίνδυνος εμφράγματος ή εγκεφαλικού μέσα στις πρώτες 30 ημέρες μετά τον θάνατο συντρόφου ήταν περίπου διπλάσιος σε σύγκριση με ανθρώπους που δεν είχαν βιώσει αντίστοιχη απώλεια. Ο απόλυτος αριθμός των περιστατικών παρέμενε μικρός, αλλά η διαφορά ήταν σημαντική και υποχώρησε μετά τον πρώτο μήνα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που πενθεί θα πάθει καρδιολογικό επεισόδιο. Σημαίνει ότι η περίοδος του οξέος πένθους χρειάζεται πραγματική φροντίδα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ήδη καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου.

Πώς ξαναενώνεται μια ραγισμένη καρδιά

Έλαιο – Λευκή Πεύκη. Εμμηνόπαυση χωρίς γήρανση!

Η επούλωση δεν απαιτεί να ξεχάσουμε ούτε να προσποιηθούμε ότι δεν πόνεσε. Απαιτεί να δημιουργήσουμε σταδιακά μια ζωή που δεν οργανώνεται πλέον γύρω από την απουσία.

Το πρώτο βήμα είναι να προστατευτούν τα βασικά: ύπνος, φαγητό, νερό, κίνηση και τακτική λήψη της θεραπείας που έχει δώσει ο γιατρός. Ακολουθεί η ανθρώπινη επαφή. Ένα τηλεφώνημα, ένας περίπατος ή η παρουσία ενός φίλου δεν λύνουν το πένθος, αλλά υπενθυμίζουν στο νευρικό σύστημα ότι δεν έχει μείνει μόνο.

Βοηθά επίσης να περιοριστεί η συνεχής παρακολούθηση του πρώην συντρόφου στα κοινωνικά δίκτυα. Κάθε νέα φωτογραφία μπορεί να λειτουργεί σαν μικρή επανάληψη της απόρριψης. Η προσωρινή απόσταση δεν είναι εκδίκηση· είναι ψυχική περίθαλψη.

Η γραφή μπορεί να γίνει ένα ήσυχο εργαστήριο νοήματος. Όχι μόνο «τι έχασα», αλλά και «τι έμαθα», «τι δεν θέλω να ξαναζήσω» και «ποια πλευρά μου χρειάζεται τώρα φροντίδα».

Αν η θλίψη παραμένει αβάσταχτη, η καθημερινότητα έχει καταρρεύσει ή εμφανίζονται κρίσεις πανικού, κατάθλιψη ή σκέψεις αυτοτραυματισμού, χρειάζεται βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας. Η θεραπεία δεν ακυρώνει την αγάπη που υπήρξε. Βοηθά τον άνθρωπο να συνεχίσει να υπάρχει πέρα από την απώλεια.

Και αν εμφανιστεί ξαφνικός πόνος ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, κρύος ιδρώτας, ναυτία ή πόνος που αντανακλά στο χέρι, στην πλάτη ή στη γνάθο, δεν το αποδίδουμε μόνο στη στενοχώρια. Καλούμε αμέσως το 112.

Η καρδιά, λοιπόν, δεν γίνεται κυριολεκτικά κομμάτια. Μπορεί όμως να χάσει προσωρινά τον ρυθμό της ζωής που γνώριζε. Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της έκφρασης: δεν σπάει το όργανο, αλλά η ιστορία που είχαμε χτίσει γύρω του. Η επούλωση αρχίζει όταν, κομμάτι κομμάτι, γράφουμε μια καινούργια.

Έλαιο στρουθοκάμηλου για τις ρυτίδες λαιμού